ΓΕΝΕΥΗ. Εξωπλανήτη «με ουρά» εντόπισαν για πρώτη φορά αστρονόμοι, εκτιμώντας ότι το μοναδικό διαστημικό φαινόμενο οφείλεται σε ερυθρό νάνο, ο οποίος εκπέμπει την ακτινοβολία του κοντά στην ατμόσφαιρα εξωπλανήτη, στο μέγεθος του Ποσειδώνα. Η ανακάλυψη κατέστη δυνατή χάρη στη μελέτη εικόνων του διαστημικού τηλεσκοπίου Χαμπλ.
Η ατμόσφαιρα του Βεεμώθ, όπως ονόμασαν οι επιστήμονες τον εξωπλανήτη, βράζει από τη θερμότητα του κοντινού ερυθρού νάνου, δημιουργώντας γιγάντιο νέφος το οποίο περιβάλλει και ακολουθεί τον πλανήτη, σαν ουρά κομήτη.
Η ατμόσφαιρα του εξωπλανήτη είναι περίπου 50 φορές μεγαλύτερη από τον πλανήτη. Ο πλανήτης έλαβε την επιστημονική ονομασία Gliese 436b και βρίσκεται περίπου 30 έτη φωτός από τη Γη. Ανήκει στην κατηγορία των «θερμών Ποσειδώνων», καθώς εντοπίζεται τόσο κοντά στο άστρο του –ένα έτος– ενώ μία πλήρης περιστροφή γύρω από αυτό διαρκεί μόλις 2,64 ημέρες. Η θερμοκρασία της επιφάνειάς του είναι σχετικά υψηλή.
«Βλέποντας τη θέση του Gliese 436b σε σχέση με το άστρο του, υποθέσαμε ότι βλέπαμε έναν πλανήτη του οποίου η ατμόσφαιρα εξατμίζεται ή δραπετεύει», λέει ο επικεφαλής της μελέτης, Ντέιβιντ Ερενράιχ, αστροφυσικός του Αστεροσκοπείου της Γενεύης στην Ελβετία. Ο Gliese 436b έχει μέγεθος σχεδόν τέσσερις φορές αυτό της Γης, αλλά 20 φορές τη μάζα του πλανήτη μας.
Οταν η επιστημονική ομάδα εξέτασε το ορατό φως του πλανήτη, διαπίστωσε ότι αυτό περιοριζόταν κατά 1% όταν ο Gliese 436b διερχόταν μπροστά στο άστρο του. Οταν, όμως, παρατήρησαν το άστρο χάρη σε υπεριώδη φασματογράφο, είδαν ότι ο Gliese 436b έμοιαζε να καλύπτει το 50% του άστρου. Κάτι θηριώδες –αλλά αόρατο στο οπτικό φάσμα– περνούσε μπροστά στο άστρο – ερυθρό νάνο. «Το τεράστιο μέγεθος μας εξέπληξε. Οταν πραγματοποιήσαμε τις πρώτες αριθμητικές προσομοιώσεις, ο πλανήτης μάς θύμιζε γιγάντιο ψάρι που τρώει το άστρο. Για τον λόγο αυτό το ονομάσαμε Βεεμώθ», λέει ο Ερενράιχ.
Το νέφος υδρογόνου, το οποίο περιβάλλει το άστρο, παρεμποδίζει το υπεριώδες φως. Το νέφος αυτό δημιουργείται από την εξάτμιση της ατμόσφαιρας του πλανήτη, εξαιτίας της θερμότητας του ερυθρού νάνου.
Αντί, όμως, να διαλυθεί, το υδρογόνο δημιουργεί τη χαρακτηριστική ουρά, η οποία θυμίζει αυτές των κομητών.
Ο ερυθρός νάνος δεν έχει ικανή θερμότητα που θα διέλυε το νέφος υδρογόνου. Ο πλανήτης, ο οποίος έχει ηλικία 6 δισεκατομυρίων ετών, χάνει κάθε χρόνο 1.100 τόνους από την ατμόσφαιρά του, ποσοστό 0,1% της συνολικής του μάζας κάθε ένα δισεκατομμύριο χρόνια.
Η μελέτη των αστρονόμων της Γενεύης μπορεί να ρίξει φως στην προέλευση των υπεργαιών – των βραχωδών πλανητών με μεγαλύτερη μάζα από αυτή της δικής μας Γης. Ισως οι υπεργαίες να ξεκίνησαν τη γεωλογική ζωή τους ως μικρο-Ποσειδώνες, με πυκνά νέφη υδρογόνου γύρω από την ατμόσφαιρά τους, τα οποία διαλύθηκαν σταδιακά.