Δύο αναφορές του πρωθυπουργού την προηγούμενη εβδομάδα πυροδότησαν ακόμα περισσότερο τα σενάρια για πιθανές πρόωρες εκλογές στις αρχές του φθινοπώρου. Αρχικά ήταν η αποστροφή του κ. Μητσοτάκη στη συνέντευξη που παραχώρησε στη δημόσια τηλεόραση: «Πάντα μπορεί να συντρέχουν κάποιοι λόγοι για πρόωρες εκλογές», είπε χαρακτηριστικά, δίνοντας εν συνεχεία και έναν τέτοιο λόγο.
Όπως είπε, δεν θα ήθελε σε καμία περίπτωση «η συζήτηση για πρόωρες εκλογές να αντικατασταθεί από πρόωρη πόλωση, ένταση και διαρκή τοξικότητα, που θα διαρκέσει δέκα μήνες», καθώς «αυτό θα ήταν κακό για τη χώρα». Η λακωνική αλλά περιεκτική απάντηση του κ. Μητσοτάκη άφηνε ανοιχτό παράθυρο για πρόωρες εκλογές, κάτι που εντάθηκε ακόμα περισσότερο από την αινιγματική τοποθέτησή του στη γενική συνέλευση του ΣΕΒ. Ερωτηθείς ξανά για τον χρόνο των εκλογών, απάντησε πως «αυτή είναι η τελευταία γενική συνέλευση του ΣΕΒ που γίνεται πριν από τις εθνικές εκλογές, οι οποίες προσδιορίζονται για την άνοιξη του 2023». Ο πάντα προσεκτικός στις διατυπώσεις του κ. Μητσοτάκης χρησιμοποίησε τη λέξη «προσδιορίζονται» και όχι «θα διεξαχθούν» ή κάτι παρεμφερές, αφήνοντας εκ νέου όλα τα σενάρια ανοιχτά.
Τα δεδομένα
Για να ενεργοποιηθεί το σενάριο των εκλογών το φθινόπωρο, είναι σαφές πως πρέπει το καλοκαίρι να ολοκληρωθεί με δύο βασικές προϋποθέσεις:
Πρώτον, οι πυρκαγιές, που είναι δεδομένο πως θα υπάρχουν, να αντιμετωπιστούν επαρκώς και να μην επαναληφθούν φαινόμενα σαν τα περσινά. Με μεγάλες και καταστροφικές φωτιές σαν αυτές του περασμένου Αυγούστου είναι δεδομένο πως η διενέργεια εκλογών το φθινόπωρο απομακρύνεται.
Δεύτερος παράγοντας είναι η τουρκική προκλητικότητα. Δεδομένου, όπως είπε και ο πρωθυπουργός, ότι οι επόμενες εκλογές θα είναι διπλές, θα μεσολαβήσει ένα διάστημα περίπου ενός μήνα με υπηρεσιακό πρωθυπουργό. Συνεπώς, εκλογές με τις σχέσεις των δύο χωρών στο «κόκκινο» δεν μπορούν να υπάρξουν, καθώς ο οποιοσδήποτε υπηρεσιακός πρωθυπουργός δεν έχει ούτε την εμπειρία ούτε τη λαϊκή νομιμοποίηση να διαχειριστεί κρίση με τη γείτονα.
Η τουρκική προκλητικότητα και οι πυρκαγιές θα ξεκαθαρίσουν το τοπίο για τη διενέργειά τους το φθινόπωρο.
Το ορθό επιχείρημα του κ. Μητσοτάκη πως δεν μπορεί η χώρα να συρθεί σε παρατεταμένη προεκλογική περίοδο μέσα σε ένα τοξικό κλίμα δεν μπορεί πάντως να ενεργοποιηθεί πριν από τον Σεπτέμβριο. Και αυτό καθώς εντός του Αυγούστου είναι πρακτικά αδύνατον να αναπτυχθεί πολιτική τοξικότητα. Αυτό μπορεί να συμβεί μόνο σε περίπτωση εκτάκτων συνθηκών –όπως είναι οι πυρκαγιές ή η κλιμάκωση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις–, κάτι όμως που θα αποτελεί ταυτόχρονα απαγορευτική εξέλιξη για διενέργεια εκλογών. Συνεπώς η πιθανότητα ενεργοποίησης του σεναρίου των πρόωρων εκλογών λόγω «τοξικού κλίματος» θα φανεί από τις αρχές Σεπτεμβρίου και μετά, όσο πλησιάζουμε προς τη ΔΕΘ. Και βεβαίως αφορά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο θα επιλέξει να κινηθεί ο ΣΥΡΙΖΑ. Συνταγματικά, πάντως, από την ημέρα προκήρυξης των εκλογών μέχρι τη διενέργειά τους πρέπει να περάσουν μίνιμουμ 23 ημέρες. Συνεπώς ο κ. Μητσοτάκης έχει το χρονικό περιθώριο να πάρει τις –όποιες– αποφάσεις το πρώτο δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου.
Στην παραπάνω σεναριολογία υπάρχουν δύο εκλογικοί κίνδυνοι για το Μαξίμου, οι οποίοι πρέπει να συμπεριληφθούν στην εξίσωση. Ο πρώτος είναι πως με τη διαρκή σεναριολογία χάνεται το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού, καθώς βρισκόμαστε ενώπιον του ιδιότυπου φαινομένου να μιλούν όλοι για εκλογές που επί της ουσίας είναι πρόωρες. Το δεύτερο μειονέκτημα είναι πως εάν τελικά δεν γίνουν εκλογές το φθινόπωρο, μπορεί να εκληφθεί ως αδυναμία της κυβέρνησης λόγω κάποιου ατυχούς γεγονότος που θα έχει μεσολαβήσει. Ακριβώς αυτοί είναι οι δύο λόγοι για τους οποίους ο πρωθυπουργός επαναλαμβάνει πως ο σχεδιασμός είναι οι εκλογές να γίνουν την επόμενη άνοιξη.
Πίεση στο ΠΑΣΟΚ
Την ίδια ώρα, ο κ. Μητσοτάκης θέτει καθαρά το θέμα της αυτοδυναμίας στο τραπέζι, λέγοντας πως η απλή αναλογική οδηγεί σε αστάθεια και δεν την υποστήριξε ποτέ. Στο ίδιο κάδρο, ωστόσο, βάζει και το ΠΑΣΟΚ, θυμίζοντας πως επίσης δεν ψήφισε την απλή αναλογική. Με την υπενθύμιση αυτή ο πρωθυπουργός θέλει να μιλήσει στο εκλογικό κοινό του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, το οποίο αποτελεί τη βασικότερη δεξαμενή για την επίτευξη της αυτοδυναμίας. Η τελευταία κίνηση, εξάλλου, να προτείνει τον κ. Βενιζέλο για την ελληνική θέση στην Επιτροπή των Σοφών του Συμβουλίου της Ευρώπης υπηρετεί τον ίδιο στόχο.